فرسودگی معلمان؛ بحران خاموش آموزش 

عصرایران ؛ مهستا هفت شایجانی (کارشناس علوم تربیتی) - فرسودگی شغلی معلمان، برخلاف بسیاری از بحران‌های آموزشی، آرام و بی‌صدا پیش می‌رود؛ بدون هشدارهای رسمی و بدون دیده‌شدن در آمارهای روزمره. این معضل خاموش، امروز نه‌تنها در کلاس‌های پرجمعیت و کمبود نیروی انسانی، بلکه در سایه تعطیلی‌های مستمر مدارس به دلایل مختلف، ابعاد تازه‌ای به خود گرفته است.

افزایش فشار کاری، کمبود معلم و تحمیل مسئولیت‌های متعدد غیرآموزشی، بسیاری از معلمان را به مرز خستگی مزمن رسانده است. در کنار این عوامل، تعطیلی‌های پی‌درپی مدارس—از آلودگی هوا و کمبود انرژی گرفته تا شرایط جوی و تصمیم‌های اضطراری—نظم آموزشی را بر هم زده و بار روانی مضاعفی بر دوش معلمان گذاشته است. معلمانی که ناچارند مدام میان آموزش حضوری و غیرحضوری جابه‌جا شوند، با بی‌ثباتی کاری و سردرگمی آموزشی مواجه‌اند.

این تعطیلی‌ها، برخلاف تصور رایج، به معنای کاهش فشار کاری معلمان نیست. تغییر مکرر برنامه‌ها، بازطراحی درس‌ها، جبران عقب‌ماندگی آموزشی و پاسخ‌گویی به انتظارات خانواده‌ها، حجم کار معلمان را افزایش داده است. بی‌برنامگی ناشی از تعطیلی‌های ناگهانی، فرصت تمرکز و آرامش روانی را از معلمان گرفته و احساس فرسودگی و بی‌انگیزگی را تشدید کرده است.

پیامدهای این وضعیت، مستقیماً در کیفیت آموزش نمود پیدا می‌کند. معلم خسته و بی‌انگیزه نمی‌تواند آموزش اثربخش و پیوسته ارائه دهد. گسست‌های مکرر در فرآیند یادگیری، ارتباط آموزشی را تضعیف کرده و کلاس درس را از پویایی لازم دور می‌کند؛ شرایطی که هم معلمان و هم دانش‌آموزان را فرسوده می‌سازد.
از منظر روانی، تعطیلی‌های مستمر حس بی‌ثباتی شغلی و بی‌قدری را در میان معلمان تقویت کرده است. وقتی برنامه آموزشی مدام تغییر می‌کند، تلاش‌های معلم ناتمام می‌ماند و احساس کنترل بر فرآیند تدریس کاهش می‌یابد. این وضعیت، به فرسایش انگیزه و کاهش رضایت شغلی دامن می‌زند.

با این حال، فرسودگی شغلی معلمان و آثار تعطیلی‌های مکرر مدارس، اغلب در سایه «عادی‌سازی بحران» نادیده گرفته می‌شود. فشارهای کاری به نام تعهد حرفه‌ای توجیه می‌شوند و آسیب‌های روانی، کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند. این بی‌توجهی، در بلندمدت بنیان‌های نظام آموزشی را با چالش جدی مواجه خواهد کرد.

اگر هدف، حفظ کیفیت آموزش و پایداری نظام تعلیم و تربیت است، چاره‌ای جز توجه جدی به شرایط کاری و روانی معلمان وجود ندارد. مدیریت هوشمند تعطیلی‌ها، ثبات‌بخشی به برنامه‌های آموزشی و حمایت واقعی از معلمان، ضرورتی انکارناپذیر است. معلمی که از آرامش و امنیت شغلی برخوردار باشد، می‌تواند آموزش را زنده نگه دارد؛ حتی در روزهایی که مدرسه تعطیل است.

اعلام سه رینگ ترافیکی برای مراسم تشییع پیکر رهبر شهید در تهران

بیشتر بخوانید:

کمبود ۶۰۰۰ کلاس درس در سیستان وبلوچستان

نماینده مجلس: کلاس‌ های خالی از معلم تا هفته آینده تکمیل می‌شود

چطور « کلاس بی معلم » را به آموزش و پرورش گزارش دهیم؟

تماشاخانه

فیرزوه یا «پیروزه ایرانی»، داستان سنگی که از بیش از ۵ هزار سال قبل تا امروز نماد سعادت و خوشبختی است

آمپول‌های لاغری به بحران چاقی پایان می‌دهند؟ یک متخصص توضیح می‌دهد / حقایقی که نمی‌دانید

فیلم های دیگر